سليمان بن حسان الأندلسي ( ابن جلجل ) ( مترجم : سيد محمد كاظم امام )
23
طبقات الأطباء والحكماء ( فارسى )
اما كشف الظنون ( 2 : 1096 ) مىگويد : ابن جلجل و ابن ابى اصيبعه در موضوع « طبقات الاطباء » كتاب تأليف كردهاند . گويا نويسندهء كشف الظنون كتاب ابن جلجل را نديده زيرا هر كتابى را كه ديده عبارت كوتاهى از سرآغاز آن نقل كرده است . و نيز ابن حزم در رسالهء خود : « فضائل علماء الاندلس » 1 از ابن جلجل ياد كرده مىگويد : كتاب ( اخبار الاطباء ) از او است . و در : « بغية الملتمس » ضبى مختصرى درباره ابن جلجل نگاشته و مىگويد : « كتاب اخبار الاطباء بالاندلس » از او است ، معلوم مىشود كه وى كتاب ابن جلجل را نديده است ، زيرا كتاب ابن جلجل در اخبار پزشكان اندلس و جز اندلس مىباشد از آغاز پيدايش علم طب تا زمان مؤلف آن . همهء اين اختلافگوئى درباره نام اين كتاب نشانه آنست كه نسخههاى مورد استناد آنان نام كتاب در آن نوشته نبوده است . آيا ابن جلجل نامى بر كتاب خود نهاده ، يا نه ؟ من مىگويم : وى نام : « طبقات الاطباء و الحكماء » را خود نويسندهء آن يعنى ابن جلجل براى آن برگزيده است زيرا : نخست : اينكه اين كتاب تاريخچهء زندگانى پزشكان و حكما مىباشد ، و پزشكان و حكماء را در نه ( طبقه ) دستهبندى نموده است ، و هر طبقه عنوانى ويژهء خود دارد . دوم : آنكه ابن الابار در ترجمه احوال ابن جلجل - كه گفتيم اين ترجمه از خود ابن جلجل مىباشد - مىگويد : كتاب خوبى دارد در : « طبقات اطباء و حكما » در حقيقت اين نامى است كه ابن جلجل خودش براى كتاب خود برگزيده است ، ابن جلجل در تضاعيف اين كتاب چند بار تأليف خود را « كتاب » ناميده ، و در مقدمه آن را : « رساله » خوانده است ، شايد توصيف آن در آنجا برساله براى اين است كه اين كتاب را در پاسخ نامهء آن مرد شريف اموى ( كه از ابن جلجل نگارش چنين - تاريخى را درخواست كرده ) فرستاده از اين جهت آن را رساله ناميده است . سوم : آنكه ابن الابار در ترجمهء احوال برادر او محمد بن حسان بن جلجل پس از سخنانى چند دربارهء او مىگويد : « اين مطالب را ابن جلجل در كتاب طبقات الاطباء » تأليف خود آورده است . چهارم : آنكه ابن الابار ترجمهء احوال اصبغ بن يحيى الطبيب را عينا از ابن